یکی از رذایل اخلاقی در مکتب اسلام تهمت و بهتان است برای درک بهتر مساله تعدادی از روایات تقدیم می شود:

۱) قال الامام علی – علیه السلام – : لا قحَةَ كَالبُهتِ.

«غرر الحكم، ح ۴۴۳۸»

امام علی – علیه السلام – فرمود: هیچ بی شرمی و وقاحتی چون بهتان زدن نیست.

۲) قال الامام الصادق – علیه السلام – : مَن اِتَّهَمَ أخَاهُ فی دِینِهِ فَلا حُرمَةَ بَینَهُمَا.

«الكافی، ج ۲، ص ۳۶۱»

امام صادق – علیه السلام – فرمود: هر كس به برادر دینی خود تهمت زند حرمتی میان آن دو به جا نمی‏ماند.

۳) قال الامام علی – علیه السلام – : اَلبُهتَانُ عَلَی البَرِئِ أعظَمُ مِنَ السَّمَاءِ.

«بحار الانوار، ج ۷۸، ص ۳۱»

امام علی – علیه السلام – فرمود: بهتان زدن به آدم بی گناه (گناهش) بزرگتر از آسمان است.

۴) قال رسول الله – صلی الله علیه و آله – : مَن بَهَتَ مُؤمِناً أَو مُؤمِنَةً أَو قَالَ فِیهِ مَا لَیسَ فِیهِ أقَامَهُ اللهُ تَعَالی یَومَ القِیَامَةِ عَلَی تَلٍّ مِن نَّارٍ، حَتَّی یَخرُجَ مِمَّا قَالَهُ فِیهِ. «عیون الاخبار الرضا – علیه السلام -، ج ۲، ص ۳۳»

پیامبر خدا – صلی الله علیه و آله – فرمود: هر كس به مرد یا زن مؤمن بهتان زند یا درباره او چیزی بگوید كه از آن مبراست، خداوند متعال در روز رستاخیز او را بر تلّی از آتش نگه دارد تا از حرف خود درباره آن مومن برگردد.

۵) قال رسول الله – صلی الله علیه و آله – : … وَ أَمَّا عَلامَةُ الفَاسِقِ فَأَربَعَةٌ: اَللَّهوُ، وَ اللَّغوُ، وَ العُدوَانُ، وَ البُهتَانُ. «بحار الانوار، ج ۱، ص ۱۲۰»

پیامبر اكرم – صلی الله علیه و آله – فرمود: فاسق چهار نشانه دارد: (اشتغال به) لهو، لغو، دشمنی و بهتان.

۶) قال أبی عبد الله – علیه السلام – : مَن بَاهَتَ مُؤمِناً أَو مُؤمِنَةً بِمَا لَیسَ فِیهِمَا حَبَسَهُ اللهُ عَزَوَجَلَ یَومَ القِیَامَةِ فی طِینَةِ خَبَالٍ، حَتَّی یَخرُجَ مِمَّا قَالَ، قُلتُ: وَ مَا طِینَةُ خَبَال؟ قَالَ: صَدِیدٌ یَخرُجُ مِن فُرُوجِ المُؤمِسَاتِ یَعنِی الزَّوَانِی. «معانی الاخبار، ص ۱۶۴»

امام صادق – علیه السلام – فرمود: هر كس به مرد یا زن مؤمن بهتان زند خداوند در روز رستاخیز او را در طینت خبال نگه دارد تا حرف خود را پس گیرد. (ابن ابی یعفور می‏گوید) عرض كردم: طینت خبال چیست؟ حضرت فرمود: چرك و زردابه‏ای است كه از شرمگاه زنان فاحشه بیرون می‏آید.

۷) قال رسول الله – صلی الله علیه و آله – : مَن صَامَ شَهرَ رَمَضَانَ فَاجتَنَبَ فِیهِ الحَرامَ وَ البُهتَانَ رَضِیَ اللهُ عَنهُ وَ أوجَبَ لَهُ الجَنَانَ. «بحار الانوار، ج ۳۹، ص ۳۴۶»

پیامبر خدا – صلی الله علیه و آله – فرمود: هر کس ماه رمضان را روزه بگیرد و از کارهای حرام مخصوصا بهتان دوری کند، خدا از او راضی شود و بهشت را بر او واجب کند.

۸) قال الامام علی – علیه السلام – : المُؤمِنُ لا یَغُشُّ أَخَاهُ، وَ لا یَخُونُهُ، وَ لایَخذُلُهُ، وَ لا یَتَّهِمُهُ. «الخصال، ج ۲، ص ۶۲۲»

امام علی – علیه السلام – فرمود: مومن با برادر مومنش فریبكاری نمی كند و به او خیانت نمی ورزد و او را خوار نمی سازد و به او تهمت نمی زند.

۹) قال الامام زین العابدین – علیه السلام – : مَن رَمَی النَّاسَ بِمَا فِیهِم رَمُوهُ بِمَا لَیسَ فِیهِ.  «بحار الانوار، ج ۷۸، ص ۱۶۰»

امام سجاد – علیه السلام – فرمود: هر كس به مردم عیبی را که دارند نسبت دهد، مردم به او عیبی را كه ندارد نسبت دهند.

۱۰) قال الامام علی – علیه السلام – : مَن دَخَلَ مَدَاخِلَ السُوءِ اِتَّهَمَ. «بحار الانوار، ج ۷۵، ص ۹۱»

امام علی – علیه السلام – فرمود: هر كه به جاهای بد رفت و آمد كند، مورد بدگمانی و تهمت واقع شود.

۱۱) قال الامام الصادق – علیه السلام – : إذَا اِتَّهَمَ المُؤمِنُ أخَاهُ اِنمَاثَ الإیمَانُ مِن قَلبِهِ كَمَا یَنمَاثُ المِلحُ فی المَاءِ. «الكافی، ج ۲، ص ۳۶۱»

امام صادق – علیه السلام – فرمود : هرگاه مؤمن به برادر (دینی) خود تهمت زند، ایمان در قلب او ناپدید می شود همچنان كه نمك در آب حلّ می‏شود.

۱۲) قال الامام علی – علیه السلام – : إیَّاكَ وَ مَوَاطِنَ التُّهَمَةِ وَ المَجلِسَ المَظنُونَ بِهِ السُّوءُ، فَإنَّ قَرینَ السُّوءِ یَغُرُّ جَلِیسَهُ. «بحار الانوار، ج ۷۵، ص ۹۰»

امام علی – علیه السلام – فرمود : از رفت و آمد به جاهای تهمت برانگیز و مجالسی كه گمان بد به آنها برده می‏شود بپرهیز؛ زیرا دوست بد همنشین خود را می‏فریبد.

۱۳) قال رسول الله – صلی الله علیه و آله – : أولَی النَّاسِ بِالتُّهَمَةِ مَن جَالَسَ أَهلَ التُّهَمَةِ. «أمالی شیخ صدوق، ص ۲۸»

پیامبر خدا – صلی الله علیه و آله – فرمود: سزاوارترینِ مردم به تهمت، كسی است كه با متهمان و افراد مظنون همنشینی كند.

۱۴) قال الامام علی – علیه السلام – : مَن وَقَفَ نَفسَهُ مَوقِفَ التُّهَمَةِ فَلا یَلُومَنَّ مَن أسَاءَ بِهِ الظَّنَ. «بحار الانوار، ج ۷۵، ص ۹۰»

امام علی – علیه السلام – فرمود: كسی كه خود را در معرض تهمت قرار دهد نباید كسی را كه به او گمان بد برد، سرزنش كند.

۱۵) قال الامام علی – علیه السلام – : اَلمُؤمِنُ لا یَغُشُّ أخَاهُ وَ لا یَخُونُهُ وَ لا یَخذُلُهُ وَ لا یَتَّهِمُهُ وَ لا یَقُولُ لَهُ: أنَا مِنكَ بَرِئٌ. «بحار الأنوار، ج ۲، ص ۱۴۳»

امام علی – علیه السلام – فرمود: مومن با برادر مومنش فریبكاری نمی كند و به او خیانت نمی ورزد و او را خوار نمی سازد و به او تهمت نمی زند و به او نمی گوید من از تو بیزارم.

۱۶) قال أبو عبد الله – علیه السلام – : لَیسَ لَكَ أَن تَأتَمِنَ مَن غَشَّكَ، وَ لا تَتَّهِمَ مَنِ ائتَمَنتَ. «قرب الاسناد، ص ۳۵»

امام صادق – علیه السلام – فرمود: هر کس تو را فریب داد نباید امین بشماری و هر کس را امین یافتی متهم نکن.

۱۷) قال رسول الله – صلی الله علیه و آله – : لَیسَ لَكَ أن تَتَّهِمَ مَن قَد اِئتَمَنتَهُ، وَ لا تَأمَنَ الخَائِنَ وَ قَد جَرَّبتَهُ. «قرب الاسناد، ص ۴۰»

امام صادق – علیه السلام – فرمود: حق نداری کسی را که امین یافته ای متهم کنی و نباید به خائن اطمینان کنی در حالی که او را آزموده ای.

۱۸) قال الامام الصادق – علیه السلام – : إنَّ مِنَ الغِیبَةِ أَن تَقُولَ فی أَخِیكَ مَا سَتَرَهُ اللهُ عَلَیهِ، وَ إنَّ مِنَ البُهتَانِ أَن تَقُولَ فی أخیكَ مَا لَیسَ فِیهِ. «بحار الانوار، ج ۲، ص ۲۴۸»

امام صادق – علیه السلام – فرمود: غیبت آن است که در مورد برادرت آنچه را خدا پوشانده بیان کنی و بهتان آن است که آنچه در او نیست را به او نسبت دهی.

۱۹) قال رسول الله – صلی الله علیه و آله – : من بَهَّتَ مُؤمِناً أو مُؤمِنَةً أو قَالَ فِیهِ مَا لَیسَ فِیهِ أقَامَهُ اللهُ تَعَالی یَومَ القِیَامَةِ عَلَی تَلٍّ مِن نَّارٍ حَتَّی یَخرُجَ مِمَّا قَالَهُ فِیهِ. «بحار الانوار، ج ۷۵، ص ۱۹۴»

پیامبر خدا – صلی الله علیه و آله – فرمود: هر كس به مرد یا زن مؤمن بهتان زند یا درباره او چیزی بگوید كه از آن مبراست خداوند در روز رستاخیز وی را بر تلّی از آتش نگه دارد تا از حرف خود درباره او برگردد.

با توجه با این روایات بجاست که انسان از این رذیله دوری بجوید و اگر احیانا گرفتار چنین کاری است سعی در ترک و اصلاح ان نماید تا در اخر عاقبت بخیر از این سرای فانی رحلت نماید.

تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۵/۸/۱۷